TakiTax podatki JDG

Redakcja TakiTax · Opublikowano · Ostatnia aktualizacja

Skala, liniowy czy ryczałt? Jak wybrać formę opodatkowania JDG na 2027 rok

Status prawny (1.10.2026): w 2026 r. obowiązują dotychczasowe zasady: skala 12% / 32%, liniowy 19% i ryczałt z limitem 2 mln euro. Zmiany na 2027 r. (skala 12% / 24% / 32% i limit ryczałtu 250 tys. euro) są na razie rządowym projektem ustawy: druk sejmowy nr 3147, skierowany 29.09.2026 do I czytania. To nie jest obowiązujące prawo. Bieżący status opisujemy w newsie o przyjęciu projektu przez rząd.

Od formy opodatkowania zależy, ile podatku i składki zdrowotnej zapłacisz w ciągu roku, a przy dochodzie rzędu kilkuset tysięcy różnica może sięgać kilku–kilkunastu tysięcy złotych rocznie. Wybór na 2027 r. zgłaszasz zwykle do 20 lutego 2027 r., więc jest czas, żeby to policzyć. Niżej znajdziesz, czym te trzy formy się różnią, przykład liczbowy dla 2026 i 2027 r. oraz instrukcję zmiany w CEIDG.

Najszybciej sprawdzisz to w kalkulatorze JDG TakiTax: wpisujesz przychód i koszty, a kalkulator pokazuje zysk na rękę dla każdej formy w 2026 i 2027 r. (2027 według projektu).

Trzy formy w skrócie

Skala podatkowa Podatek liniowy Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych
Podatek liczony od dochodu (przychód − koszty − ZUS społeczny) dochodu przychodu (koszty się nie liczą)
Stawka (2026) 12% do 120 000 zł, 32% od nadwyżki 19% niezależnie od dochodu od 2% do 17%, zależnie od rodzaju działalności (np. 12% dla części usług IT, 8,5% dla wielu usług, 17% dla wolnych zawodów)
Kwota wolna tak, 30 000 zł (kwota zmniejszająca podatek 3600 zł) nie nie
Składka zdrowotna (2026) 9% dochodu, min. 432,54 zł/mies. 4,9% dochodu, min. 432,54 zł/mies. stała kwota wg progu przychodu: 498,35 / 830,58 / 1495,04 zł/mies.
Odliczenie zdrowotnej brak do 14 100 zł rocznie (2026) 50% zapłaconej składki od przychodu
Wspólne rozliczenie z małżonkiem, ulga na dzieci tak nie nie
Zeznanie roczne PIT-36 PIT-36L PIT-28

ZUS społeczny jest taki sam przy każdej formie. W 2026 r. duży ZUS to 1926,76 zł miesięcznie z dobrowolnym chorobowym (1788,29 zł bez niego), a preferencyjny 456,18 zł z chorobowym. Od formy opodatkowania zależą tylko podatek i składka zdrowotna. Kwoty dla swojego etapu (ulga na start, preferencyjny, Mały ZUS Plus, duży ZUS) sprawdzisz w kalkulatorze składek ZUS.

Skala podatkowa: dla kogo?

Na skali pierwsze 30 000 zł dochodu jest w praktyce wolne od podatku, a do 120 000 zł płacisz 12%. Powyżej progu stawka rośnie do 32%. Do tego dochodzi składka zdrowotna 9% dochodu, której nie odliczysz od podatku.

Skala zwykle wygrywa, gdy:

  • roczny dochód jest niski albo średni (mniej więcej do progu),
  • możesz rozliczyć się wspólnie z małżonkiem, który zarabia mało, albo skorzystać z ulgi na dzieci,
  • masz wysokie koszty (wtedy ryczałt od przychodu wypada drogo).

Co zmienia projekt na 2027 r.: pierwszy próg rośnie do 130 000 zł, między 130 000 a 150 000 zł pojawia się stawka 24%, a 32% obowiązuje dopiero powyżej 150 000 zł. Kwota wolna się nie zmienia. Przy podstawie opodatkowania do 120 000 zł nic się nie zmienia, przy 130 000 zł podatek spada o 2000 zł, a od 150 000 zł o maksymalnie 3600 zł rocznie. Nowa skala ma zacząć obowiązywać tylko razem z pozostałymi częściami pakietu (CIT 22% dla największych firm i niższy limit ryczałtu), co zapisano w art. 5 ust. 2 projektu. Więcej: Projekt PIT 2027: skala 12% / 24% / 32%.

Podatek liniowy 19%: dla kogo?

Na liniowym płacisz 19% od każdej złotówki dochodu, bez kwoty wolnej i bez progów. Składka zdrowotna wynosi 4,9% dochodu (minimum 432,54 zł/mies. od lutego 2026 r.). Zapłaconą składkę możesz zaliczyć do kosztów albo odliczyć od dochodu, łącznie do 14 100 zł w 2026 r. Limit na 2027 r. Minister Finansów ogłosi w obwieszczeniu, zwykle w grudniu.

Liniowy bywa korzystny, gdy dochód jest wyraźnie powyżej progu skali, a koszty na tyle wysokie, że ryczałt od przychodu się nie opłaca. Tracisz natomiast wspólne rozliczenie z małżonkiem i ulgę na dzieci. Projekt na 2027 r. stawki 19% nie zmienia. Jeśli jednak nowa skala wejdzie w życie, liniowy zacznie się opłacać dopiero przy wyższych dochodach niż dziś.

Ryczałt: dla kogo?

Na ryczałcie podatek liczysz od przychodu, a kosztów nie odliczasz. Od przychodu odejmujesz tylko składki społeczne i 50% zapłaconej składki zdrowotnej. Stawka zależy od rodzaju usług. Składka zdrowotna jest stała w ramach progu przychodu od początku roku: do 60 000 zł, 60 000–300 000 zł i powyżej 300 000 zł.

Ryczałt zwykle wygrywa przy niskich kosztach i wysokiej marży, np. w usługach IT ze stawką 12%. Przy wysokich kosztach (sprzęt, podwykonawcy, towar) bywa najdroższy.

Limit: w 2026 r. z ryczałtu korzystasz, jeśli przychody z 2025 r. nie przekroczyły 2 mln euro (8 517 200 zł). W projekcie na 2027 r.:

  • limit spada do 250 000 euro. Prawo do ryczałtu w 2027 r. ustalałoby się według przychodów z 2026 r. Limit przelicza się po średnim kursie NBP z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedniego. Kurs z 1.10.2026 r. to 4,3770 zł, co daje ok. 1 094 250 zł;
  • od nadwyżki przychodów ponad 300 000 euro w trakcie roku płaciłbyś 17% (z wyłączeniem części rodzajów przychodów). Ryczałt straciłbyś dopiero od kolejnego roku.

Jeśli Twój przychód za 2026 r. zbliża się do ok. 1,09 mln zł, śledź prace nad drukiem 3147 i przygotuj wariant na liniowy albo skalę. Tło: Ryczałt 2027 w projekcie: limit 250 tys. euro oraz apel Rzecznika MŚP.

Przykład: 180 000 zł przychodu, 20 000 zł kosztów, usługi IT

Założenia: JDG przez cały rok, duży ZUS z chorobowym (23 121,12 zł rocznie), ryczałt 12%, rozliczenie indywidualne bez ulg. Liczymy w uproszczeniu rocznie, bez rozbicia na miesiące. Kolumna „2027” pokazuje tylko efekt nowej skali z projektu przy tych samych składkach co w 2026 r. Prawdziwe kwoty ZUS i zdrowotnej na 2027 r. będą wyższe.

Rocznie Skala 2026 Liniowy 2026 Ryczałt 12% 2026 Skala wg projektu 2027
Składka zdrowotna 12 319 zł 6 707 zł 9 967 zł 12 319 zł
Podatek 16 201 zł 24 733 zł 18 227 zł 13 651 zł
Zostaje na rękę (po kosztach, ZUS, zdrowotnej i podatku) ≈ 108 359 zł ≈ 105 439 zł ≈ 108 684 zł ≈ 110 909 zł

Wnioski z przykładu:

  • w 2026 r. ryczałt i skala wychodzą prawie tak samo (różnica ok. 300 zł), a liniowy jest o ok. 3 000 zł droższy,
  • gdyby nowa skala weszła w życie, przy tych samych danych skala wyprzedziłaby ryczałt o ok. 2 200 zł,
  • wystarczy zmienić koszty albo przychód o kilkadziesiąt tysięcy, a kolejność form się odwraca. Dlatego ogólne reguły to za mało i trzeba liczyć na własnych liczbach.

Wpisz swoje dane w kalkulator JDG 2026 i w wersji 2027. Wykres pokazuje też próg opłacalności (break-even) między formami. Założenia kalkulatora (czego nie liczymy, np. ulg i wspólnego rozliczenia) opisujemy na stronie Jak liczymy.

Do kiedy i jak zmienić formę opodatkowania na 2027 r.?

  • Termin: do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w 2027 r. Przy pierwszym przychodzie w styczniu to 20 lutego 2027 r. Jeśli pierwszy przychód przypadnie na grudzień, oświadczenie składasz do końca roku.
  • Jak: przez wniosek o zmianę wpisu w CEIDG na biznes.gov.pl, w sekcji „Oświadczenie o formie opłacania podatku dochodowego”. Jako datę zmiany wpisz 1.01.2027. Wniosek podpisujesz Profilem Zaufanym albo innym podpisem elektronicznym.
  • Jeśli nic nie zrobisz, w 2027 r. zostajesz przy obecnej formie. Wybrana forma przechodzi na kolejne lata.
  • W trakcie roku formy nie zmienisz. Wyjątek to utrata prawa do ryczałtu albo liniowego z mocy ustawy.
  • Zakładasz firmę? Formę wybierasz we wniosku o rejestrację. Zobacz Jak założyć JDG krok po kroku.

Sprawdzić, jaką formę urząd ma u Ciebie zapisaną, możesz w e-Urzędzie Skarbowym w „Raporcie podatnika”.

Co sprawdzić przed decyzją (lista)

  1. Prognoza przychodu i kosztów na 2027 r. (realnie, nie „najlepszy miesiąc × 12”).
  2. Właściwa stawka ryczałtu dla Twoich usług. Przy wątpliwościach: interpretacja albo Krajowa Informacja Skarbowa.
  3. Czy przychód za 2026 r. nie przekroczy ok. 1,09 mln zł (jeśli projekt wejdzie w życie).
  4. Czy wspólne rozliczenie albo ulga na dzieci (dostępne tylko na skali) dają realną korzyść.
  5. Status druku 3147: uchwalenie, Senat, podpis prezydenta, Dz.U. Formę wybieraj na podstawie przepisów, które faktycznie będą obowiązywać.
  6. Twój etap ZUS w 2027 r. (koniec ulgi na start albo preferencyjnego ZUS zmienia wynik).

FAQ

Do kiedy mogę zmienić formę opodatkowania na 2027 rok?

Do 20. dnia miesiąca po miesiącu, w którym uzyskasz pierwszy przychód w 2027 r. Przy pierwszym przychodzie w styczniu to 20 lutego 2027 r. Jeśli pierwszy przychód przypadnie na grudzień, termin mija z końcem roku. Zmianę zgłaszasz wnioskiem o zmianę wpisu w CEIDG.

Czy nowa skala PIT 12% / 24% / 32% już obowiązuje?

Nie. Na 1.10.2026 r. to rządowy projekt (druk sejmowy nr 3147), który musi jeszcze uchwalić Sejm i Senat, podpisać prezydent i trzeba go opublikować w Dzienniku Ustaw. Ma wejść w życie 1.01.2027 r., i to tylko razem z pozostałymi częściami pakietu.

Czy na ryczałcie mogę odliczyć koszty?

Nie. Ryczałt płacisz od przychodu, bez odliczania kosztów. Przychód pomniejszasz tylko o zapłacone składki społeczne i 50% zapłaconej składki zdrowotnej. Koszty obniżają więc Twój zysk, ale nie podatek.

Ile wynosi składka zdrowotna na skali, liniowym i ryczałcie w 2026 roku?

Na skali 9% dochodu, a na liniowym 4,9% dochodu. W obu przypadkach minimum to 432,54 zł miesięcznie od lutego 2026 r. Na ryczałcie składka jest stała i zależy od przychodu od początku roku: 498,35 zł (do 60 000 zł), 830,58 zł (do 300 000 zł) albo 1495,04 zł miesięcznie (powyżej).

Czy limit ryczałtu 250 tys. euro dotyczy przychodów z 2026 roku?

Według projektu tak. O prawie do ryczałtu w 2027 r. decydowałyby przychody z 2026 r., przeliczone po kursie NBP z 1.10.2026 r. (4,3770 zł), czyli ok. 1 094 250 zł. To nadal projekt i w Sejmie może się zmienić.

Czy forma opodatkowania zmienia składki ZUS społeczne?

Nie. Składki emerytalna, rentowa, chorobowa, wypadkowa i na Fundusz Pracy nie zależą od formy opodatkowania, tylko od etapu (ulga na start, preferencyjny, Mały ZUS Plus, duży ZUS). Od formy zależą podatek i składka zdrowotna.

Tekst ma charakter edukacyjny i nie stanowi porady podatkowej. Przed decyzją sprawdź aktualny stan przepisów albo skonsultuj się z księgowym lub Krajową Informacją Skarbową.

Źródła:

Jak powstają nasze treści i skąd bierzemy dane